Zamki Szkocji – Dunnottar Castle

Wznoszący się spektakularnie na skalistym cyplu wysoko nad Morzem Północnym, Dunnottar Castle jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i najpiękniejszych zamków w całej Szkocji. Położony niedaleko miasta Stonehaven w Aberdeenshire, zamek zajmuje niezwykle strategiczne miejsce. Z trzech stron otaczają go strome klify, a z lądem łączy go jedynie wąski przesmyk, który przez stulecia stanowił jedyną drogę dostępu do twierdzy.

Połączenie spektakularnego położenia i niezwykle bogatej historii sprawia, że Dunnottar należy do najczęściej fotografowanych i najchętniej odwiedzanych zamków w kraju.

Wczesne początki

Historia Dunnottar sięga znacznie dalej niż średniowieczne mury widoczne obecnie na klifie.

Badania archeologiczne wskazują, że teren był zamieszkany już we wczesnym średniowieczu i prawdopodobnie stanowił ważny ośrodek Piktów. Strategiczne położenie nad Morzem Północnym sprawiało, że miejsce to miało znaczenie obronne i administracyjne na długo przed powstaniem kamiennego zamku.

Według tradycji miejsce odwiedził również święty Ninian, który miał założyć tutaj jedną z pierwszych wspólnot chrześcijańskich w tej części Szkocji. Choć szczegóły tych wydarzeń pozostają niepewne, Dunnottar od wieków związany jest z najwcześniejszą historią kraju.

Rozwój średniowiecznej twierdzy

Obecny zamek powstawał głównie między XIV a XVI wiekiem.

W średniowieczu Dunnottar stał się jedną z głównych siedzib potężnego rodu Keithów, hrabiów Marischal. Rodzina ta należała do najważniejszych szkockich rodów arystokratycznych i przez stulecia odgrywała znaczącą rolę w życiu politycznym królestwa.

W kolejnych wiekach zamek rozbudowywano, tworząc rozległy kompleks obejmujący budynki mieszkalne, magazyny, stajnie, warsztaty, kaplicę oraz liczne elementy obronne.

William Wallace i wojny o niepodległość

Jednym z najbardziej znanych wydarzeń w historii Dunnottar było zdobycie zamku przez Williama Wallace'a w 1297 roku podczas wojen o niepodległość Szkocji.

Według późniejszych przekazów angielski garnizon schronił się w zamkowej kaplicy, która została podpalona podczas szturmu. Choć część szczegółów tej historii pozostaje przedmiotem dyskusji historyków, wydarzenie to stało się jednym z najbardziej znanych epizodów związanych z działalnością Wallace'a.

Potęga rodu Keith

Największy rozkwit Dunnottar Castle przypadł na XVI wiek.

George Keith, 5. hrabia Marischal, przeprowadził rozległą przebudowę twierdzy, przekształcając ją w reprezentacyjną rezydencję odpowiadającą pozycji jednej z najpotężniejszych rodzin w Szkocji.

Wiele budynków widocznych obecnie pochodzi właśnie z tego okresu. Pomimo coraz większego nacisku na wygodę mieszkańców, zamek nadal zachowywał imponujące walory obronne.

Ratunek dla szkockich insygniów koronacyjnych

Najważniejszy rozdział w historii Dunnottar Castle przypadł na połowę XVII wieku.

W 1651 roku wojska Olivera Cromwella wkroczyły do Szkocji. Aby uchronić szkockie insygnia koronacyjne – koronę, berło i miecz państwowy – przewieziono je do Dunnottar Castle.

Twierdza została oblężona przez siły Cromwella, jednak najcenniejsze symbole szkockiej państwowości udało się potajemnie wynieść z zamku i ukryć przed zdobywcami.

Dzięki odwadze osób zaangażowanych w tę akcję szkockie regalia przetrwały do naszych czasów i obecnie można je oglądać w Edinburgh Castle.

Więzienie Covenanterów

Dunnottar był również miejscem tragicznych wydarzeń.

W 1685 roku około 167 Covenanterów – szkockich prezbiterian sprzeciwiających się polityce królewskiej – zostało uwięzionych w pomieszczeniu znanym jako Whig's Vault.

Przetrzymywano ich w bardzo trudnych warunkach. Część więźniów zmarła, niektórym udało się uciec, a inni zostali później deportowani.

To jeden z najbardziej ponurych rozdziałów w historii zamku.

Upadek zamku

Na początku XVIII wieku znaczenie militarne Dunnottar zaczęło maleć.

Po udziale członków rodu Keithów w powstaniu jakobickim w 1715 roku znaczna część ich majątku została skonfiskowana przez rząd brytyjski.

Zamek stopniowo opuszczano i pozostawiono własnemu losowi. Pomimo działania surowego nadmorskiego klimatu znaczna część budowli przetrwała do dzisiaj.

Architektura

Dunnottar Castle nie jest pojedynczą wieżą, lecz rozległym kompleksem obronnym zajmującym cały skalisty półwysep.

Na jego terenie znajdowały się budynki mieszkalne, magazyny, stajnie, kaplica, więzienie oraz liczne dziedzińce.

Największym atutem twierdzy było jednak jej położenie. Strome klify skutecznie chroniły ją przed atakiem z większości kierunków, a jedyna droga prowadząca do zamku mogła być łatwo broniona.

To sprawiało, że Dunnottar należał do najtrudniejszych do zdobycia twierdz w Szkocji.

Dunnottar Castle dzisiaj

Obecnie Dunnottar Castle jest jedną z najpopularniejszych atrakcji turystycznych w Szkocji.

Do ruin prowadzi stroma ścieżka schodząca z klifu, która sama w sobie oferuje niezapomniane widoki na wybrzeże Morza Północnego.

Zamek pojawił się również w wielu produkcjach filmowych i telewizyjnych, między innymi w filmie Hamlet z 1990 roku, co dodatkowo zwiększyło jego rozpoznawalność na świecie.

Podsumowanie

Dunnottar Castle to znacznie więcej niż malownicza ruina. To miejsce, w którym rozgrywały się jedne z najważniejszych wydarzeń w historii Szkocji.

Od możliwych piktyjskich początków, przez wojny o niepodległość, działalność Williama Wallace'a, obronę szkockich insygniów koronacyjnych oraz tragiczne losy Covenanterów, Dunnottar pozostaje świadkiem niezwykłych dziejów kraju.

Połączenie spektakularnego położenia nad Morzem Północnym, imponującej architektury i fascynującej historii sprawia, że jest to jeden z najbardziej niezwykłych zamków w całej Szkocji i obowiązkowy punkt dla każdego miłośnika historii, fotografii oraz szkockiego dziedzictwa.