Zamki Szkocji - Braemar

Zamki Szkocji - Zamek Braemar

Braemar Castle – strażnik szkockich Highlands

Pośród majestatycznych krajobrazów Cairngorms, niedaleko niewielkiej miejscowości Braemar, stoi jeden z najbardziej charakterystycznych zamków szkockich Highlands – Braemar Castle. Otoczony górami, wrzosowiskami i lasami Deeside, przez niemal cztery stulecia był świadkiem klanowych konfliktów, powstań jakobickich, wizyt członków rodziny królewskiej oraz przemian, które ukształtowały współczesną Szkocję.

Historia zamku rozpoczęła się w 1628 roku, gdy John Erskine, 2. hrabia Mar, nakazał budowę potężnej warowni w sercu Highlands. Oficjalnie miała ona służyć jako rezydencja myśliwska, jednak jej rzeczywiste znaczenie było znacznie większe. Zamek powstał również po to, aby kontrolować strategiczny region Braemar oraz ograniczyć rosnące wpływy potężnego klanu Farquharson, który coraz mocniej zaznaczał swoją obecność w okolicy.

Braemar Castle wyróżnia się charakterystyczną architekturą. Centralna wieża mieszkalna otoczona jest gwiaździstym murem obronnym, zaprojektowanym z myślą o obronie przed artylerią. Takie rozwiązanie było rzadkością w szkockich zamkach i sprawia, że Braemar wygląda bardziej jak niewielka twierdza niż tradycyjna rezydencja szlachecka.

Burzliwe wydarzenia XVII wieku szybko odcisnęły swoje piętno na zamku. W 1689 roku John Farquharson z Inverey, znany jako „Black Colonel”, podpalił budowlę podczas pierwszego powstania jakobickiego. Celem było uniemożliwienie wykorzystania zamku przez wojska rządowe. Ogień zniszczył dach i górne kondygnacje, pozostawiając Braemar Castle częściowo opuszczony na wiele lat.

Kolejny ważny rozdział związany jest z powstaniem jakobickim z 1715 roku. To właśnie w Braemar rozpoczęły się działania zmierzające do przywrócenia dynastii Stuartów na tron brytyjski. Po klęsce powstania majątki hrabiego Mar zostały skonfiskowane przez Koronę. Kilkanaście lat później część tych ziem, wraz z zamkiem, kupił John Farquharson, 9. laird Invercauld.

Po ostatnim powstaniu jakobickim w 1745 roku zamek nie został zniszczony, jak często można przeczytać w różnych opracowaniach. Wręcz przeciwnie – Korona wydzierżawiła go wojskom hanowerskim, które urządziły tu garnizon mający utrzymywać porządek w Highlands po bitwie pod Culloden. Żołnierze stacjonowali tutaj przez wiele lat, pozostawiając po sobie liczne ślady, w tym zachowane do dziś ryty i napisy na szybach okiennych.

W XIX wieku sytuacja w Highlands uległa uspokojeniu. Zamek przestał pełnić funkcję wojskową i stopniowo przekształcił się w wygodną rezydencję rodziny Farquharson. W tym okresie odwiedzało go wiele znanych osobistości. Region Braemar stał się szczególnie popularny dzięki rodzinie królewskiej, zwłaszcza po zakupie pobliskiego Balmoral przez królową Wiktorię. Sama monarchini wielokrotnie odwiedzała okolice podczas słynnych Braemar Highland Gathering.

W XX wieku Braemar Castle przeszedł kolejną przemianę. W 1961 roku został po raz pierwszy udostępniony zwiedzającym. Dzięki zaangażowaniu lokalnej społeczności i wolontariuszy udało się zachować ten wyjątkowy zabytek dla przyszłych pokoleń. Obecnie zamek pozostaje własnością wodza klanu Farquharson, jednak jego działalnością zajmuje się lokalna fundacja charytatywna.

Podczas zwiedzania można zobaczyć historyczne wnętrza, dawne pomieszczenia mieszkalne, ekspozycje poświęcone rodzinie Farquharson oraz liczne pamiątki związane z historią regionu. Szczególne wrażenie robią grube kamienne mury, obronny dziedziniec oraz widoki na okoliczne wzgórza Cairngorms.

Braemar Castle nie należy do największych szkockich zamków. Nie posiada ogromnych sal ani monumentalnych wież znanych z Edinburgh Castle czy Stirling Castle. Jego siłą jest jednak autentyczność. To miejsce, które pozwala poczuć prawdziwą atmosferę Highlands – krainy klanów, gór, legend i burzliwej historii.

Stojąc przed białymi murami zamku na tle zielonych wzgórz Cairngorms, łatwo zrozumieć, dlaczego Braemar Castle od niemal czterystu lat pozostaje jednym z najciekawszych symboli szkockiego Highlands.