William Wallace – bohater walki o niepodległość Szkocji

William Wallace jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych bohaterów narodowych Szkocji.Jego nazwisko stało się symbolem odwagi,oporu wobec angielskiej dominacji oraz walki o wolność kraju.Wallace odegrał ważną rolę podczas pierwszej wojny o niepodległość Szkocji,a jego życie,choć stosunkowo krótkie,na trwałe zapisało się w historii.

Na całym świecie jego postać została spopularyzowana przez film „Braveheart” z 1995 roku,w którym rolę Wallace’a zagrał Mel Gibson.Film odniósł ogromny sukces,jednak należy pamiętać,że jest luźną interpretacją wydarzeń historycznych.Wiele przedstawionych w nim postaci,strojów i wydarzeń różni się od tego,co rzeczywiście miało miejsce.

Pochodzenie Williama Wallace’a

Dokładna data i miejsce urodzenia Williama Wallace’a nie są znane.Najczęściej przyjmuje się,że urodził się około 1270 roku.Tradycja wskazuje na miejscowość Elderslie w Renfrewshire,jednak część historyków rozważa również Ellerslie w Ayrshire.

Wallace prawdopodobnie pochodził z rodziny należącej do niższej szkockiej szlachty.Niewiele wiadomo o jego dzieciństwie,wykształceniu i młodości.Większość opowieści dotyczących tego okresu pochodzi z późniejszych legend,które trudno jednoznacznie potwierdzić.

Angielska okupacja Szkocji

Pod koniec XIII wieku Szkocja znalazła się w głębokim kryzysie politycznym.Po śmierci króla Aleksandra III oraz jego wnuczki Małgorzaty,nazywanej Panną Norweską,nie było oczywistego następcy szkockiego tronu.

W spór o koronę zaangażował się król Anglii Edward I.W 1292 roku poparł wybór Johna Balliola na króla Szkocji,jednocześnie próbując podporządkować sobie szkockiego monarchę.Gdy Balliol sprzeciwił się angielskim żądaniom,Edward I najechał Szkocję w 1296 roku.Pokonał szkockie wojska,zmusił króla do abdykacji i przejął kontrolę nad znaczną częścią kraju.

Angielska administracja oraz obecność wojsk wzbudzały coraz większy sprzeciw Szkotów.W różnych częściach kraju zaczęły wybuchać lokalne powstania.Jednym z ich przywódców został William Wallace.

Początek powstania

Wallace pojawia się w źródłach historycznych w 1297 roku.W maju tego roku uczestniczył w ataku na Lanark,podczas którego zginął angielski szeryf William Heselrig.

Wokół Wallace’a zaczęli gromadzić się ludzie gotowi walczyć z angielską władzą.W tym samym czasie na północy Szkocji powstaniem kierował Andrew de Moray.Obaj przywódcy połączyli siły,tworząc armię zdolną przeciwstawić się znacznie liczniejszym wojskom angielskim.

Bitwa pod Stirling Bridge

Największe zwycięstwo Wallace’a miało miejsce 11 września 1297 roku podczas bitwy pod Stirling Bridge.William Wallace i Andrew de Moray dowodzili szkocką armią,która zajęła pozycje w pobliżu wąskiego mostu na rzece Forth.

Angielscy żołnierze musieli przechodzić przez most w niewielkich grupach.Szkoci zaczekali,aż część armii przeciwnika znajdzie się po północnej stronie rzeki,a następnie przeprowadzili gwałtowny atak.Anglicy nie byli w stanie wykorzystać swojej przewagi liczebnej,a wąski most utrudniał im przegrupowanie i odwrót.

Bitwa zakończyła się wielkim zwycięstwem Szkotów.Zginęło wielu angielskich żołnierzy,a pozostali wycofali się na południe.Był to jeden z najważniejszych sukcesów szkockiego powstania.

Zwycięstwo zostało jednak okupione dużą stratą.Andrew de Moray został ciężko ranny i zmarł kilka tygodni później.Wallace pozostał głównym przywódcą szkockiego oporu.

Strażnik Królestwa Szkocji

Po zwycięstwie pod Stirling Bridge Wallace został pasowany na rycerza i objął urząd Strażnika Królestwa Szkocji.Sprawował władzę wojskową i polityczną w imieniu króla Johna Balliola,który przebywał w angielskiej niewoli.

Wallace nie próbował zdobyć szkockiej korony dla siebie.Jego celem było uwolnienie kraju spod władzy Edwarda I oraz przywrócenie niezależnych szkockich rządów.

Pod jego dowództwem szkockie oddziały przeprowadziły również wyprawy na tereny północnej Anglii.Były one częściowo działaniami wojennymi,a częściowo próbą zdobycia żywności i zaopatrzenia dla wyniszczonej wojną Szkocji.

Klęska pod Falkirk

Edward I nie zamierzał pogodzić się z utratą kontroli nad Szkocją.W 1298 roku osobiście poprowadził dużą armię na północ.

Do decydującego starcia doszło 22 lipca 1298 roku pod Falkirk.Szkoci ustawili włóczników w zwartych formacjach nazywanych schiltronami.Początkowo skutecznie odpierali ataki angielskiej kawalerii,jednak później zostali ostrzelani przez łuczników.

Angielskie strzały osłabiły szkockie szeregi,a kolejne ataki kawalerii doprowadziły do rozbicia armii Wallace’a.Bitwa zakończyła się ciężką porażką Szkotów.

Po klęsce Wallace zrezygnował z funkcji Strażnika Królestwa.Nie oznaczało to jednak końca jego działalności.

Podróż do Francji

Po bitwie pod Falkirk Wallace prawdopodobnie udał się do Francji,gdzie próbował uzyskać pomoc dla szkockiej sprawy.Zabiegał o wsparcie króla Francji oraz innych europejskich władców.

Zachowane dokumenty potwierdzają,że Wallace był traktowany jako przedstawiciel szkockiego oporu.Nie udało mu się jednak zdobyć wystarczającej pomocy wojskowej,która mogłaby zmienić sytuację w Szkocji.

Po pewnym czasie powrócił do kraju i nadal walczył przeciwko angielskiej władzy.W przeciwieństwie do części szkockiej szlachty nigdy nie podporządkował się Edwardowi I.

Schwytanie i proces

William Wallace pozostawał poszukiwany przez Anglików przez kilka kolejnych lat.W sierpniu 1305 roku został schwytany w pobliżu Glasgow przez ludzi Sir Johna Menteitha,szkockiego możnowładcy współpracującego z królem Anglii.

Wallace został przewieziony do Londynu,gdzie postawiono go przed sądem.Oskarżono go między innymi o zdradę króla Edwarda I.

Wallace odrzucił zarzut zdrady.Twierdził,że nigdy nie uznał Edwarda za swojego króla i nigdy nie złożył mu przysięgi wierności.Z punktu widzenia angielskiego sądu nie miało to jednak znaczenia.Wyrok był praktycznie przesądzony.

Śmierć Williama Wallace’a

Egzekucję przeprowadzono 23 sierpnia 1305 roku w Londynie.Wallace został skazany na szczególnie okrutną karę stosowaną wobec osób uznanych za zdrajców.

Najpierw przewleczono go ulicami Londynu na miejsce egzekucji.Następnie został powieszony,wypruty z wnętrzności,ścięty i poćwiartowany.

Jego głowę umieszczono na London Bridge,a części ciała wysłano do kilku miast,w tym do Newcastle,Berwick,Stirling i Perth.Miało to być ostrzeżenie dla wszystkich,którzy rozważaliby dalszy opór przeciwko Edwardowi I.

Dziedzictwo Wallace’a

Śmierć Williama Wallace’a nie zakończyła szkockiej walki o niepodległość.Już w 1306 roku Robert the Bruce został koronowany na króla Szkocji i rozpoczął kolejne powstanie przeciwko Anglii.

W 1314 roku Szkoci odnieśli wielkie zwycięstwo w bitwie pod Bannockburn.Ostateczne uznanie niepodległości Szkocji nastąpiło jednak dopiero w 1328 roku,na mocy traktatu edynbursko-northamptońskiego.

Wallace nie dożył zwycięstwa,o które walczył.Jego opór pomógł jednak podtrzymać ideę niezależnej Szkocji w jednym z najtrudniejszych okresów jej historii.

Z czasem stał się symbolem wolności,odwagi i poświęcenia.Jego życie zostało otoczone legendą,a granica między faktami i opowieściami często się zaciera.Nie zmienia to jednak faktu,że William Wallace był jednym z najważniejszych przywódców pierwszej wojny o niepodległość Szkocji.

Dziś jego postać nadal zajmuje wyjątkowe miejsce w szkockiej historii i kulturze.Nad Stirling wznosi się monumentalny National Wallace Monument,upamiętniający człowieka,który sprzeciwił się potężnemu królowi Anglii i stał się jednym z najtrwalszych symboli szkockiej walki o wolność.